top of page

5. Oppositio Scoti

S. Thomas, non intendens pugnam incipere cum suis adversariis, positive atque modo tranquillo rem exposuit. Diversa est ratio procedendi apud Johannem Duns-Scotum. A natura sagacitate mentis praeditus magna cum vehementia sententiam sui ordinis aggressus est, traditionem cum vetere schola Franciscana rumpens eique visum est inutile non fore, in conceptum amoris spirativi exactius inquirere.

Doctor subtilis distinguit enim cum Henrico Gandavensi inter actum intelligendi et dicendi. Per intellectionem voluntas obiectum aliquod sibi praesens habet, ut spiret amorem, non vero per actum dicendi, qui terminum productum i. e. verbum ultra importat. Ut redeamus ad Trinitatem, Pater spirat amorem non propterea, quia essentiam suam per verbum genitum sibi praesentem habet, secus Pater cognosceret per notitiam productam sicut nos, quod falsum est,

sed intellectione sibi ingenita habet obiectum sibi praesens et ista est notitia, quae praesupponitur actui spirandi: Ergo non est similis necessitas, quod generatio praesupponatur spirationi, sicut quod intellectio praesupponatur volitioni. [50]

Ex hoc capite putat esse improbabilem sententiam statuentem, quod voluntas divina tunc demum principium proximum, foecundum spirationis evadit, postquam Filio communicata et concors facta sit.

Sed voluntas infinita intellecta ante omne velle, habens infinitum obiectum sibi praesens, est sufficiens principium productivum spirati amoris infiniti.[51]

Tota argumentatio eo tendit, ut dualitas personarum spirantium tantum ut per accidens se habens ostendatur. Pater et Filius eadem voluntate essentiam divinam ut obiectum sibi praesentem habente, amorem spirant et ambo principium tertiae personae sunt, inquantum omnino unum et non quatenus distincti. Mutuitas duarum se invicem diligentium personarum amorem divinum productivum non afficit.

Pater non spirat Spiritum S. in quantum diligit Filium primo nec Filius in quantum diligit Patrem, sed Pater et Filius in quantum habent essentiam divinam praesentem ut obiectum primum voluntatis suae... Magis spiratur (Sp. S.) voluntate ut est essentiae divinae, quae »est obiectum infinitum, quam ut est Patris ut Patris vel Filii ut Filii, ut obiecti. [52]

Amicitia, quae intercedit inter Patrem et Filium se amantes a Scoto, in oppositione ad S. Bonaventuram, fere eliminatur.

Thesim suam praecipue sequenti argumento doctor subtilis probat. In omni principio distinguendum est principium quo et principium quod. [53 ]Principium quo est id, quo aliquis in effectum influit et agit. Principium quod, est is qui agit, cui actus appropriatur. Principium quo spirationis nihil amplius inde accipit, quod est etiam in Filio, quam in Patre solo fuerit Virtus spirativa est aeque perfecta in duobus, ac in uno. Si spiratio revera aliquid ex hypostasi haberet, hoc fieret ideo, quia suppositum ut tale aliquid virtuti spirativae adderet. Sed principium quo nihil accipit a persona, quemadmodum potius Filius habet ex principio quo, quod spiret. Si dualitas per se requireretur ad spirationem, tunc Pater et Filius non aequaliter et uniformiter spirarent, quia unum suppositum aliquid adderet, quod non esset in alio.

Principium aeque perfectum in uno supposito, sicut in in duobus, aeque est principium agendi in uno sicut in duobus: quia ad actionem non videtur requiri, nisi principium perfectum quo et quod, scil. suppositum agens perfectum; sed voluntas aeque perfecta est in uno supposito sicut in duobus et unum suppositum aeque perfectum est perfectione riquisita ad suppositum agens, sicut duo, ergo voluntas aeque potest esse principium producendi in uno sicut in duobus, ita quod illa mutuitas non sit aliqua ratio producendi ex parte principii productivi... quia principium quo non accipit perfectionem sibi competentem a supposito, sed dat supposito, quia eo suppositum est perfectum, ut possit agere, ergo non est tale principium perfectius in pluribus, quam in uno, quando »est idem principium in pluribus et in uno. [54]

Dein accedit alia ratio. Si dicatur, Patri competere esse principium perfectum et proximum spirandi solum Filio genito, non est verum. Nam Pater in primo signo originis omne tum absolutum tum relativum habet a se et in secundo signo rationis communicat Filio.

Si in Patre est perfecta voluntas prius origine, quam in Filio, non tamen est principium spirandi perfectum (sive proximum nisi Filio producto), quaero quid intelligitur addi, ut sit principium spirandi perfectum. Non aliud suppositum, quia illud nihil addit principio quo, sed tantum ab illo habet, quod possit agere. [55]

Scotus manifesto contra applicationem conceptus amoris mutui, ut incundissimi et perfectissimi, ad spirationem divinam pugnat. Cum S. Thoma enim et Aristotele [56] tenet, amorem egoisticum seu physicum in ente absoluto sibique sufficientissimo esse perfectissimum. Ratio, cur amor mutuus sit iucundior, valet tantum in rationalibus creaturis, non vero in Deo. Pater non per mutuam dilectionem cum Filio, sed quia Deus, beatus est in se,

…Quod amor mutuus sit iucundissimus, ex hoc sequitur, quod Pater esset formaliter tali amore beatus, quia amor, quo est beatus, est iucundissimus et tunc Pater non esset formaliter beatus in se sed in Filio obiective, quod est haereticum. Redamatio inter homines amabilitatem amati auget, quia non solum bonitas in amato, sed et eius redamatio est aliqua ratio diligibilitatis, quae inde provenit, quod amans scit se amari. Omnino aliter res in divinis se habet. Non enim Filius est amabilior Patri, quia redamans, quam propter essentiam divinam propterquam primo amatur, nec ista redamatio est alia ratio amabilitatis in Filio. [57]

Dilectio mutua solummodo distinctionem rationis infert, quae ut talis principium spirationis et modum processionis Spiritus Si complere ac perficere nequit.

Nihilominus Scotus longe abest, ut neget Spiritum S. a Patre et Filio necessario procedere. Sed ratio huius sec. eum est, ut ita dicatur, externa et non interna. Principium spirandi non inde duo supposita praesupponit, quia perfectio amoris id requirit, sed quia ordo principii agentis id secumfert. Actus voluntatis consequitur actum intellectus. Istae facultates ita inter se ordinatae sunt, ut una prius agat quam altera. Voluntas non evadit in actu proximo ad volendum, nisi praeierit et finita fuerit intellectio. In Patre autem actu intellectus profertur Verbum et quando facultas volitiva agere incipit, iam Verbo communicata est et ita virtus spirativa duo supposita praesupponit. [58]

Doctor subtilis sine dubio sententiam Richardi et scholae Augustinianae (sic dictae in opositione ad Aristotelicam) acri crisi subiecit eamque in fundamentis fortiter concussit.

герб Йосиф Сліпий
PATRIARCA JOSYF SLIPYJ

Il sito è stato creato esclusivamente per la diffusione dell'eredità di Josyf Slipyj.
Non ha finalità commerciali né è orientato all'ottenimento di profitto.

bottom of page