INTERVENTIO IN CONCILIO OECUMENICO VATICANO II DE LIBERTATE RELIGIONIS

DE LIBERTATE RELIGIOSA

Venerabiles Patres! Loquor nomine aliquorum Patriarcharum et Episcoporum Orientalum et Conferentiae Episcoporum Ucrainorum.

1. Ventura saecula et futurae generationes sine dubio admirati fuerint immensum laborem impensum a Concilio Vaticano II in defendendo schemate «De libertate religiosa» et nemo hoc serie negavit quamvis veritas ipsa luce clarius pateat. Sicuti libertas necessaria est ad vitam physicam-corporalem fovendam, ita etiam ad vitam spiritualem, cuius religio semper centrum constituit. Attamen omne Concilium, necessitatibus sui temporis in Ecclesia emergentibus, remedium procurare sibi proponit contra errores fidei, haereses, abusus disciplinares, transgressiones legis, crimina moralitatis etc. Qua de causa Concilium Vaticanum II ex professo quaestionem de libertate religiosa movet, quia haec dolorosissime vitam Ecclesiae contemporaneam tangit. Eoque magis quod schema nostrum cum «Constitutione Dogmatica De Ecclesia» intime coniunctum est. Quamvis persecutio et oppressio Ecclesiae decursu saeculorum a Domino Nostro Iesu Christo praedicta sit attamen nostris temporibus haec calamitas gravior, vehementior et universalior prae anterioribus saeculis evasit, et Concilii attentionem in primo loco prae ceteris aliis attrahit. Ideo clarius et expressius hoc dicendum sit in initio ipsius introductionis quamvis brevissime, ne schema tantum ut theoreticum et academicum appareat, neque sine ulla generaliori ratione adducta schema indeferenter de dignitate personae incipiat. Ratio libertatis religionis clare et fortiter in initio schematis reddi debet, uti multi Patres Concilii ardenter iam desiderabant.

2. Reemendatus textus pluribus defectibus purgatus est, tantum manet ut quibusdam imperfectionibus liberetur. Immunitas a coercitione et vi non solum indispensabilis proprietas Ecclesiae est ut ex Revelatione et ratione probatur, sed etiam ad uniuscuiuscumque status salutem et bonum pertinet ne ipse suis civibus et subditis onus sit insuportabile, a quo iure merito cives se liberare in intimo suo corde semper desiderium fovent et data occasione ad actum reducunt. Ultimis decenniis elaboratae sunt a sociologis limites inter ius personae humanae et status, quae etiam hodie sub respectu religionis agnitae sunt, ut cives pacifice vivant et bonum suum prosequantur et ut finis ultimus non solum a singulis hominibus, sed etiam a societatibus et statibus assequatur. Concilium ha rationes quoad limites religionis sufficienter supplet.

3. Si ad magis concreta transeamus in N° 4 Schematis non superfluum esset addere post verba: Exercitium ergo religionis in societate legitime non potest prohiberi coercitiva interventione potestatis civilis nisi vel perturbet pacem publicam vel publicam violet moralitatem vel iura laedat aliorum, «de facto vere et non ficte», ne ianua aperiatur abusibus et excusationibus in statu religioni hostili.

N° 5 «Huic Vaticanae Synodo in firmis votis est».

N° 6 (versus finem) «Praeterea in sociali hominis natura atque in ipsa indole religionis fundatur ius, quo homines suo ipsorum sensu religioso moti, libere possunt conventus habere vel associationes educativas, culturales, caritativas, sociales, scientificas constituere omniaque quae ad vitam religiosam colendam et evolvendam necessaria sunt».

N° 7 «Potestas civilis iura parentum violat, si unicam imponat educationis rationem, ex qua omnis formatio religiosa excludatur et huic atheisticae eucationi suos cives omnibus repressalibus sibi possibilibus se subicere conatur». Quae statuta ad defendendam educationem religiosam viam habeant non solummodo pro temporibus nostris sed etiam pro futuris, Concilium alta voce enuntiet.

N° 9 Argumenta ex S. Scriptura non omnia directe thesim probare videntur ceterum quaedam textus sufficerent.

Inter N° 9 et N° 11 quaedam repetitio esse videtur.

Ad finem N° 9 addere: «In defendenda libertate personae humanae et libertate religionis, Ecclesia Christi semper omni cum dignitate sine vehementi resistentia, perturbatione et agressione processit et vero in primis aciebus ut historia confessorum et martyrum usuque ad nostra tempora testatur».

N° 12 «Inter ea speciatim, quae contra Dei voluntatem agunt immo contra bonum ipsius civitatis».

«Ex catholica traditione libertas Eclesiae est principium fundamentale in relationibus inter Eclesiam et ordinem civilem vitae humanae, quodque pro futuro ab ea non solum numquam recusandum sed semper strenue defendendum est ut iura inalienabilia, quibus necessariis instructa sine impedimento frui queat utpote autoritas spiritualis et societas perfecta».

N° 13 «... ut amanter prudenter patienter agat cum hominibus, qui in errore vel ignorantia circa fidem versantur, sua principia non perdendo. Respiciendum igitur...».

Conclusio. Concilium omni autoritate sua pollens vocem altam sublevat ut in praesenti tristi persecutione libertas religioni restituatur et quae libertas non solum theoretice et negative agnoscatur, ut dixit Card. Siri, sed etiam ad catum practice et positive reducatur.

4. Omnis libertas non obstanter regulis moralibus et iuridicis deviare potest, nisi nobilitas eam perficiat secundam verba Evangelii: «Estote ergo vos perfecti, sicut et pater vester calestis perfectus est» (Mth. 5, 48). Nobilitas (Gentility) autem est animae virtus, qualitas et habitus cogitandi et agendi secundum altissima principia divina et humana in oppositione ad proprias commoditates et egoisticas utilitates, materiales vel spirituales. Nil mirum, quod iam paganus poeta Juvenalis cantat — «Nobilitas sola est et unica virtus». Neminem latet nos in atmosphaera bellorum vivere et omnibus crudelitatibus volens nolens affici. Omne autem bellum ferocitatem, brutalitatem, rusticitatem, ruditatem, morum pravitatem secumfert. Et hodie proh dolor ab infimis societates humanae usque ad verticem immo clerus tali ignobili influxui subicitur ita ut ait S. Paulus revera «non multi nobiles sunt» (1 Cor., 1,26). In tractanda libertate religionis quaestio nobilitatis praetermitti nequit. Nobilitas defectus inevitabiles in omnibus litibus et pugnis in quibus caeca vis physica vincit, supplet. In omnibus talibus casibus non obliviscendum est adagium «Noblesse oblige». Nobilitas unctionem quandam et odorem dat toti rationi cogitandi et agendi et homines altae culturae characterizat eorumque ornamentum est, ad quos primo loco clerus pertinere debet. Nam nobilitas est etiam perfectio pietatis et religionis ita ut vita supernaturalis eiusque manifestatio si in forma brutali appareat, deformitas et monstrum est immo et caricatura. Ideo in libro «De Imitatione Christi» legimus saerdotis «conversatio non cum popularibus et communibus hominum viis, sed cum Angelis in caelo, aut cum perfectis viris in terra» (Lib. IV, cap. v). Sine dubio nobilitas omnem actionem, cogitationem et praedicationem perficit et libertatem religionis tum ex parte moderatorum tum ex parte fruentium ab excessibus praecavet, quia nobilis homo solummodo quaerit bonum Dei et suum et proximi sub aspectu divino in forma perfecta id est nobili. Ex altera parte «Beata est terra, cuius rex est nobilis» ut docet Salomon (Ecc. 10, 17). Concilium nobili tractatione omnium acatholicorum viam nobilitati pandit et data occasione discussionis de libertate religiosa de nobilitate verbum faciat: «Noblesse oblige».

Die, 8 septembris 1965.